Informatie over servies en serviesgoed

Servies is in ieder huishouden onmisbaar. En dit is niet alleen iets van de laatste tijd. Gevonden bewerkte stenen lijken te bevestigen dat er 30.000 jaar geleden al gebruik werd gemaakt van een primitieve versie van servies.

Pottenbakken
De eerste echte belangrijke ontwikkeling van servies, zoals wij dat nu kennen, begon 8.000 jaar voor Christus. In China werden de eerste degelijke bekers gemaakt door klei te bakken in ovens.  Het pottenbakken was uitgevonden en producten van aardewerk ontstonden!

Het pottenbakken stond op dat moment nog wel in de kinderschoenen. Het ideale procédé was nog verre van gevonden, maar China had hiermee wel een hele grote voorsprong op andere landen en werelddelen, zoals Europa.
Het duurde dus nog duizenden jaren voordat Europa in staat was om gelijkwaardige prestaties te leveren als China. De opkomst van de pottenbakkerskunst in Europa viel samen met het ontstaan van compleet nieuwe beschavingen. Voorbeelden hiervan zijn het Romeinse Rijk (6e eeuw voor Christus tot het jaar 476 na Christus) en het Griekse Rijk (395 -1453). Deze staan nu nog steeds bekend om hun mooie vazen.
Ook in Nederland zijn interessante vondsten gedaan. In 2004 werd in Nistelrode (Brabant) een ware serviesschat gevonden. Bronzen kannen, borden en kandelaars werden intact terug gevonden.

Chinese porselein
In de loop van de eeuwen werd de methodiek van het pottenbakken steeds verder verfijnd. Wel bleef Azië, en met name China de koploper. Dit kwam mede door de stimulering door de Chinese keizers. Met experimenten met grondstoffen werd de kleisoort kaolien ontdekt. Hiermee werd in de 10e eeuw het bekende Chinese porselein uitgevonden.

Handel China en het Westen
Door import via historische handelsroutes kon Europa wel genieten van het Chinese porselein. De haven van Venetië vormde hierin de schakel tussen Europa en Azië. Hier werd in de 13e eeuw veel gehandeld in goederen, waaronder porselein.
Helaas brak een oorlog uit waarbij belangrijke vaarroutes werden verbroken. Omdat Chinees porselein een luxe product was, kwam het contact tot een einde en werd zelfs vergeten. De handel kwam helemaal tot stilstand. Met de tocht van de familie Polo vanuit Venetië naar China werd de interesse weer vergoot. Marco Polo (1254-1324) beschreef zijn reis en verblijf in het boek ‘Boek der miljoenen wonderen’. Dit boek werd zeer veel verkocht waardoor China weer helemaal op de kaart stond.

Ondanks dat Europa nu graag weer wilde handelen met China, werd het contact tussen hen nooit  echt goed. China was een zeer gesloten land en hield Europa op afstand. Het was zelfs verboden voor Chinezen om met buitenlanders te handelen, op straffe van de dood. Nederland heeft wel diverse pogingen ondernomen om een directe handel te realiseren, maar deze pogingen mislukten.
Toch vond er nog steeds handel plaats, via tussenpersonen en havens in Azië (wel buiten China) werd er indirect gehandeld tussen Europa en China. Met name Portugal was erg bedreven in deze lucratieve handel van goud, zilver, kruiden en porselein.

Chinees porselein tijdens de Ming dynastie.
Tijdens de Ming dynastie in China, die duurde van 1368 tot 1644, werd de mooiste kwaliteit porselein gemaakt. De vraag naar servies in Europa werd groter en groter. Servies werd niet alleen meer gezien als product om mee te pronken, maar ook als dagelijks gebruiksvoorwerp bij het eten.  Alleen raakte China in een grote crisis aan het einde van de Ming dynastie. De handel met Europa verslechterde en kwam voor de tweede maal in de historie helemaal tot stilstand.

Europa en (porseleinen) servies
In Europa bleef in de 16e eeuw de vraag naar porseleinen servies bestaan. Het grootste deel van het servies was nog van hout en metaal, inferieure materialen in vergelijking met porselein. Lokale Europese initiatieven ontstonden, en hoewel het tijd in beslag nam om het hoogwaardige Chinese porselein te imiteren, groeide het aantal serviesfabrieken begin 17e eeuw explosief. In eerste instantie in Duitsland en in Frankrijk en iets later in Nederland, waar in 1620 Delftsblauw werd geproduceerd.

De 18e en 19 eeuw grepen de Britse ondernemers de serviesmarkt, met bekende merken als Royal Doulton en Wedgwood. De Engelsen waren in staat om het servies veel goedkoper te produceren.

Laatste ontwikelling van servies.
De meest recente ontwikkeling in de 20e eeuw is de komst van de massap